Wat er écht toe doet voor data, AI en besluitvorming in 2026
Macro Matters 2025-Q4 | De belangrijkste economische en digitale verschuivingen richting 2026
- Artikel
- Datastrategie


Sneller vooruit dankzij een strategische blik op je data? In de up to data: macro matters zoomt Elias in op de marktontwikkelingen die impact hebben op jouw datagedreven organisatie.
1. Politiek
EU’s Apply AI Strategy: Van ambitie naar actie
Op 8 oktober 2025 lanceerde de Europese Commissie de Apply AI Strategy en AI in Science Strategy: concrete vervolgstappen op het AI Continent Action Plan dat in april werd aangekondigd.
De Apply AI Strategy richt zich op het versnellen van AI-adoptie in strategische sectoren en het MKB, met een “AI first” beleid. Hierbij overwegen organisaties AI standaard bij strategische beslissingen.
Het programma mobiliseert rond €1 miljard uit bestaande fondsen zoals Digital Europe en Horizon Europe, met focus op 11 prioritaire sectoren, waaronder healthcare, manufacturing en de publieke sector.
So what?
Europa verschuift definitief van alleen reguleren naar actief bouwen aan eigen AI-capaciteit. De strategie bevat concrete maatregelen:
- Transformatie van European Digital Innovation Hubs naar AI Experience Centres,
- Oprichting van de Apply AI Alliance voor coördinatie,
- En een AI Observatory voor trendmonitoring.
Voor Nederlandse organisaties betekent dit toegang tot Europese AI-infrastructuur, subsidies, en een “buy European” voorkeur in overheidsopdrachten.
Wie nu investeert in Europese AI-samenwerking, bouwt aan toekomstige dealflow.
Meer lezen
2. Economisch
OpenAI DevDay onthult app-ecosysteem: marktwaardering van $500 miljard
Op 6 oktober 2025 vond OpenAI DevDay plaats in San Francisco met meer dan 1.500 developers.
Belangrijkste aankondigingen:
- GPT-5 Pro ($15 per miljoen tokens input)
- Sora 2 Pro voor video-generatie
- Apps SDK voor het bouwen van ChatGPT-apps
- AgentKit voor het ontwikkelen van AI-agenten
OpenAI bereikte een marktwaarde van $500 miljard, terwijl CEO Sam Altman aangaf dat winstgevendheid niet in zijn “top 10 concerns” staat.
So what?
De AI-markt concentreert zich steeds meer rond enkele dominante spelers die complete ecosystemen opbouwen.
Met de Apps SDK verandert ChatGPT van een losse chatbot in een volwaardig ontwikkelplatform, vergelijkbaar met hoe Facebook in 2007 zijn developer-ecosysteem opende.
Voor bedrijven ontstaat een duidelijke strategische keuze: meegroeien binnen de grote platformen (met minder controle over data en strategie), of zelf AI-capaciteit ontwikkelen om onafhankelijk te blijven.
De concurrentiestrijd gaat dus niet langer om wie het beste AI-model heeft, maar om wie de toegang tot gebruikers en distributiekanalen beheerst.
Meer lezen
3. Sociaal
Tech talent crisis verergert ondanks groei: 76% kan rollen niet invullen
Volgens de 2025 Talent Shortage Survey van ManpowerGroup rapporteert 76% van de Britse bedrijven moeite met het invullen van rollen, met name in IT en data. Het IMF voorspelt een tekort van 85 miljoen tech workers tegen 2030, wat kan leiden tot $8 biljoen aan gemiste omzet.
So what?
In Q1 2025 wilde 51% van IT-bedrijven nieuwe mensen aannemen, maar driekwart vond geen geschikte kandidaten. Traditionele wervingsstrategieën falen structureel.
Oplossingen:
- ‘Skills-first’ hiring (vaardigheden boven diploma’s)
- Micro-credentials voor snelle reskilling
- Samenwerking met opleidingsinstituten
Onderzoek toont dat 94% van organisaties zegt dat skills-based hires beter presteren dan diploma-gebaseerde.
Meer lezen
4. Technologisch
De AI-race verschuift: van kracht naar toepasbaarheid
De zomer van 2025 bracht een nieuwe golf AI-modellen: GPT-5, Claude Opus 4.1, Gemini 2.5 Pro en Qwen 3 Max. Deze modellen laten zien dat het niet meer draait om het slimste model, maar om toepassing. De focus verschuift naar "agentic AI" - systemen die autonoom taken kunnen uitvoeren en multi-agent orchestration waarbij agents met elkaar communiceren en samenwerken.
So what?
Claude Opus 4.1 blijft favoriet bij ontwikkelaars door de sterke koppeling met Cursor IDE, terwijl GPT-5 uitblinkt in productiviteit en samenwerking met tools die teams al gebruiken.
Daarbovenop ontstaat een nieuwe fase: ‘agentic AI’ – systemen die zelfstandig taken uitvoeren en met elkaar samenwerken. In plaats van één slimme assistent gaat het om netwerken van AI’s die samen projecten kunnen afronden. Organisaties die nu experimenteren met deze technologie, bouwen concurrentievoordeel voor 2026.
Meer lezen
5. Juridisch
Cyberdreiging bereikt nieuw hoogtepunt
September 2025 was de zwaarste maand tot nu toe op het gebied van cyberaanvallen. Bedrijven als Jaguar Land Rover, Stellantis, Bridgestone, Harrods en verschillende financiële instellingen werden geraakt.
Daarnaast trof de Shai-Hulud supply-chain-aanval het wereldwijde open-source ecosysteem.
In totaal werden 49 grote aanvallen en datalekken gemeld, goed voor bijna 2 miljoen gelekte records. Volgens claims van aanvallers ligt het werkelijke aantal zelfs boven de 1,5 miljard. Ransomware nam voor het eerst in drie jaar weer toe: 24% van de organisaties werd geraakt, tegenover 18,6% een jaar eerder. Opvallend is dat 16% van alle incidenten AI-tools betrof, zoals deepfakes die CEO’s imiteren.
So what?
De aard van cyberdreiging verandert snel: aanvallen worden slimmer, beter gecoördineerd en steeds vaker versterkt door AI. Deepfakes en andere AI-gedreven technieken veroorzaken inmiddels honderden miljoenen dollars aan schade, terwijl het aantal incidenten maand na maand blijft stijgen.
Toch blijft de groei van beveiligingsbudgetten achter, waardoor organisaties het risico lopen structureel achter de feiten aan te lopen. Wij adviseren om te investeren in een Zero Trust-aanpak, AI-gedreven dreigingsdetectie en realistische crisisoefeningen waarbij ook het management actief betrokken is.
Meer lezen
- September 2025 Cyber Attacks
- Global Data Breaches September
- Cyber Trends 2025
- WEF Cybersecurity Outlook
6. Milieu
De energiecrisis van datacenters komt dichtbij
In september trok Google zijn plannen voor een nieuw datacenter in vanwege protesten over het enorme energie- en waterverbruik.
Volgens AFCOM staan er wereldwijd 12.000 datacenterprojecten te wachten op aansluiting, terwijl er volgens BCG een tekort van 45 gigawatt dreigt.
Het energiegebruik van AI-datacenters groeit van 23 TWh (2022) naar 146 TWh (2027) – meer dan het verbruik van heel Zweden.
So what?
De vraag naar AI groeit sneller dan het elektriciteitsnet aankan. Datacenters verbruiken steeds meer stroom, terwijl de overstap naar duurzame energie achterloopt. Innovatie biedt uitkomst: van zero-water cooling tot batterijopslag en ruimtegebaseerde datacenters met veel lagere emissies.
Onderzoek van MIT laat zien dat slimme optimalisaties tot 20% energieverbruik kunnen besparen. Duurzaamheid is daarmee geen nice-to-have meer, maar een voorwaarde voor continuïteit – en een kans om kosten en emissies tegelijk te verlagen.
Meer lezen
Wat betekent dit voor jou?
Samen laten deze zes trends zien hoe snel AI volwassen wordt:
- Politiek: Europa gaat van plannen naar uitvoeren.
- Economisch: de machtsbalans verschuift naar platformen.
- Sociaal: talent bepaalt groei.
- Technologisch: agentic AI wordt mainstream.
- Juridisch: cybersecurity vraagt om proactief leiderschap.
- Milieu: duurzaamheid wordt een harde randvoorwaarde.
De organisaties die winnen in 2026 zijn degenen die deze ontwikkelingen niet los van elkaar zien, maar als één samenhangend strategisch vraagstuk.
Wil je weten hoe je deze ontwikkelingen vertaalt naar concrete acties voor jouw organisatie? Wij denken graag met je mee, zodat je met data en technologie écht het verschil maakt.
Dit is een artikel van Elias Hassing
Met een achtergrond in productmanagement en meer dan 15 jaar ervaring in het leiden van internationale ontwikkelteams, helpt Elias organisaties hun datastrategie te ontwikkelen. Door zijn expertise in productonwikkeling en ervaring als Head of Product bij bedrijven zoals Coolgradient en Infinitas Learning, begeleidt Elias digitale transformaties van strategie tot uitvoering.
Principal Data Strategy Consultantelias.hassing@digital-power.com
1x per maand data insights, praktijkcases en een kijkje achter de schermen ontvangen?
Meld je aan voor onze maillijst en blijf 'up to data':
