Hoe Databricks Genie Spaces data toegankelijk maken met natuurlijke taal

Ondanks jarenlange investeringen in dashboards en self-service analytics blijft er vaak een drempel bestaan tussen een zakelijke vraag en het antwoord. Gebruikers moeten weten waar informatie staat, hoe dashboards zijn opgebouwd en welke definities worden gebruikt. Dat leidt niet alleen tot vertraging, maar ook tot afhankelijkheid van dataspecialisten en verschillende interpretaties van dezelfde KPI's.

Tegelijkertijd groeit de behoefte aan snellere en toegankelijkere inzichten in de data. Organisaties zoeken naar manieren om generatieve AI in te zetten om inzichten direct beschikbaar te maken voor businessgebruikers.

Van dashboards naar gesprekken met je data

Databricks Genie speelt hierop in. Met een Genie Space kunnen gebruikers vragen stellen in natuurlijke taal en direct antwoorden ontvangen op basis van de beschikbare data. Daarmee verschuift de focus van het doorzoeken van dashboards en tabellen naar het voeren van een gesprek met je data.

Denk bijvoorbeeld aan een vraag als: ‘Welke productcategorie had vorig kwartaal de hoogste omzetgroei?’ In plaats van dashboards te doorzoeken of een Data Analist in te schakelen, stelt de gebruiker deze vraag rechtstreeks aan Genie en ontvangt direct een antwoord, eventueel aangevuld met een visualisatie. 

Dat betekent echter niet dat een Genie Space vanzelf betrouwbare antwoorden geeft. De kwaliteit van de antwoorden hangt sterk af van de manier waarop data, definities en bedrijfslogica zijn ingericht. Zonder voldoende context kan Genie dezelfde uitdagingen tegenkomen als andere AI-oplossingen: verkeerde interpretaties, inconsistente definities of antwoorden die onvoldoende aansluiten op de business of het domein.

Daarom zien wij de inrichting van een Genie Space niet als een eenmalige implementatie, maar als een continu proces van verbeteren en optimaliseren. Juist daarin ontstaat de echte waarde: gebruikers krijgen sneller toegang tot betrouwbare inzichten, terwijl organisaties meer rendement halen uit hun data-investeringen.

Een Genie Space is een samenwerking tussen business en data

Een succesvolle Genie Space ontstaat niet alleen door technologie. Het is een samenwerking tussen businessgebruikers en dataspecialisten.

Aan de ene kant staat een curator. Dit is vaak een Data/Analytics Engineer of domeinexpert die verantwoordelijk is voor de kwaliteit van de Space. De curator selecteert relevante datasets, legt bedrijfslogica vast, beheert definities en monitort de kwaliteit van de antwoorden.

Aan de andere kant staan de gebruikers van de Space. Zij stellen vragen vanuit hun dagelijkse werkzaamheden en verwachten correcte antwoorden en visualisaties zonder kennis van het onderliggende datamodel of SQL. Hun feedback is essentieel om onduidelijke definities, ontbrekende context of foutieve interpretaties te identificeren.

Het resultaat is niet alleen een nieuwe manier om data te raadplegen. Medewerkers kunnen sneller zelfstandig antwoorden vinden op hun vragen, terwijl dataspecialisten minder tijd besteden aan terugkerende informatieverzoeken. Daardoor ontstaat meer ruimte om te werken aan complexe analyses, nieuwe dataproducten en vraagstukken die om specialistische kennis vragen.

Hoe richt je een Genie Space effectief in?

Voor de curator is de inrichting van een Genie Space een belangrijke succesfactor. De volgorde waarin je context toevoegt bepaalt in grote mate hoe betrouwbaar de antwoorden uiteindelijk worden.

Bij iedere stap wordt de beschikbare kennis voor Genie verder uitgebreid, waardoor de kwaliteit en consistentie van antwoorden stapsgewijs verbeteren.

1. Bepaal doel en scope

Begin met het definiëren van een duidelijk doel.

Voor welke gebruikers is de Space bedoeld? Welk businessdomein staat centraal? En welke vragen moeten gebruikers zelfstandig kunnen beantwoorden?

Houd de scope bewust beperkt. Een Genie Space die gericht is op één proces of domein levert vaak betrouwbaardere antwoorden op dan een omgeving die alle mogelijke vragen binnen de organisatie probeert te ondersteunen.

2. Voeg selectief tabellen toe

Selecteer vervolgens alleen de data die nodig is voor het gekozen doel.

Werk bij voorkeur met een beperkte set goed gedocumenteerde tabellen of views. Zorg dat relaties tussen datasets duidelijk zijn vastgelegd en vereenvoudig complexe datamodellen waar mogelijk.

Hoe overzichtelijker het datamodel, hoe groter de kans dat Genie de juiste gegevens gebruikt bij het beantwoorden van vragen.

3. Verrijk de Genie space met metadata

Geef context aan je data door middel van het gebruik van metadata. Door tabellen en kolommen te voorzien van beschrijvingen en synoniemen, kan Genie gebruikersvragen beter koppelen aan de juiste gegevens.

Daarnaast helpt het om veelgebruikte schrijfwijzen, afkortingen en waardepatronen herkenbaar te maken. Hierdoor kan Genie gebruikersvragen beter koppelen aan de juiste gegevens, ook wanneer dezelfde vraag op verschillende manieren wordt gesteld.

In veel gevallen levert deze stap al een aanzienlijke kwaliteitsverbetering op, nog voordat aanvullende bedrijfslogica wordt toegevoegd.

4. Voeg SQL-expressies toe voor bedrijfslogica

SQL-expressies vormen de basis voor consistente bedrijfsdefinities.

Gebruik ze om KPI's, metrics, filters en dimensies vast te leggen. Daarmee zorg je ervoor dat begrippen zoals omzet, actieve klanten of conversieratio overal op dezelfde manier worden berekend.

Dit voorkomt discussies over definities en zorgt ervoor dat verschillende teams werken vanuit dezelfde waarheid. Dat verhoogt niet alleen het vertrouwen in de antwoorden van Genie, maar ook de kwaliteit van besluitvorming binnen de organisatie.

5. Voeg voorbeeld queries toe

Sommige vragen bevatten complexe logica die lastig af te leiden is uit metadata of SQL-expressies alleen.

Voor deze situaties kun je voorbeeld queries toevoegen. Hierbij combineer je een natuurlijke taalvraag met gevalideerde SQL.

Deze voorbeelden helpen Genie om vergelijkbare vragen beter te interpreteren en correct te beantwoorden. Vooral bij complexe analyses of veelgebruikte businessvragen kan dit de nauwkeurigheid aanzienlijk verhogen.

6. Gebruik een prompt voor uitzonderingen en gedrag

Algemene instructies kunnen helpen bij zaken zoals antwoordformattering, taalgebruik of specifieke gedragsregels.

Gebruik deze instructies echter vooral voor uitzonderingen. Bedrijfslogica, KPI-definities en relaties tussen datasets leg je bij voorkeur vast in metadata en SQL. Gestructureerde context is doorgaans betrouwbaarder dan tekstuele instructies.

7. Governance binnen de Genie Space

Genie respecteert automatisch de toegangsrechten en beveiligingsinstellingen die zijn ingericht in Unity Catalog. Gebruikers zien daardoor alleen de data waarvoor zij geautoriseerd zijn.

Hierdoor blijven governance, beveiliging en compliance centraal beheerd, terwijl gebruikers toch zelfstandig antwoorden kunnen vinden. Dat maakt het mogelijk om de toegankelijkheid van data te vergroten zonder concessies te doen aan controle of veiligheid.

Tot slot ondersteunt Genie het gebruik van taalmodellen van Anthropic en OpenAI met EU-data residency, mits de omgeving hiervoor correct is geconfigureerd. Hierdoor kan de verwerking van gegevens binnen de EU plaatsvinden, wat organisaties helpt om te voldoen aan interne governance- en compliance-eisen. 

Meer weten over governance binnen Databricks? Lees ook ons artikel over Data Governance in Azure Databricks.

Begin klein en verbeter continu

Het is verleidelijk om direct een brede Genie Space te bouwen die alle mogelijke vragen ondersteunt. In de praktijk werkt een gefaseerde aanpak vaak beter.

Begin met een beperkt aantal datasets, bij voorkeur goed beheerde en opgeschoonde tabellen en een kleine set veelgestelde vragen. Monitor vervolgens hoe gebruikers Genie inzetten, welke antwoorden goed aansluiten op hun informatiebehoefte en waar aanvullende context nodig is.

Zo groeit een Genie Space stap voor stap uit tot een betrouwbare laag tussen gebruikers en data.

Niet door steeds meer visualisaties te bouwen, maar door de afstand tussen een vraag en een antwoord kleiner te maken. En juist daarin zit de grootste waarde: sneller inzicht, minder afhankelijkheid van dataspecialisten en betere beslissingen op basis van betrouwbare data.

Haal meer waarde uit jouw data met Databricks Genie Spaces

Wil je dat medewerkers sneller betrouwbare antwoorden vinden in jullie data, zonder volledig afhankelijk te zijn van dashboards of dataspecialisten? Wij helpen organisaties bij het inrichten en optimaliseren van Databricks Genie Spaces, zodat AI betrouwbare antwoorden kan genereren op basis van goed ingerichte data, bedrijfscontext en governance. Zo maak je data toegankelijk voor een bredere groep gebruikers, versnel je besluitvorming en haal je meer rendement uit je bestaande data-investeringen.

Neem contact met ons op of plan een kennismaking om de mogelijkheden voor jouw organisatie te bespreken.

1x per maand data insights, praktijkcases en een kijkje achter de schermen ontvangen?

Meld je aan voor onze maillijst en blijf 'up to data':